Zakres CKE i sposób nauki

Dział Państwo i społeczeństwo obejmuje wydarzenia i problemy społeczne, wolontariat, organizacje społeczne i aktywność obywatelską. Na rozszerzeniu dochodzą organizacje międzynarodowe, polityka, gospodarka, prawa człowieka i problemy globalne.

Ucz się całych połączeń: tackle poverty, go on strike, vote for a candidate, protect human rights, provide humanitarian aid.

Społeczeństwo i zjawiska społeczne

  • society / community - społeczeństwo / społeczność

  • citizen - obywatel

  • population / generation - ludność / pokolenie

  • minority / majority - mniejszość / większość

  • social group / social change - grupa / zmiana społeczna

  • public opinion - opinia publiczna

  • quality of life - jakość życia

  • play an active role in society - odgrywać aktywną rolę

  • be a member of a community - być członkiem społeczności

  • influence public opinion - wpływać na opinię publiczną

  • bring about social change - doprowadzać do zmian społecznych

Wydarzenia i zjawiska:

  • protest / demonstration - protest / demonstracja

  • campaign / strike - kampania / strajk

  • migration / immigration / emigration - migracja / imigracja / emigracja

  • urbanisation - urbanizacja

  • population growth - wzrost liczby ludności

  • ageing population - starzejące się społeczeństwo

  • social media movement - ruch społeczny w mediach

  • take part in a demonstration - brać udział w demonstracji

  • go on strike - rozpocząć strajk

  • run a campaign - prowadzić kampanię

  • raise public awareness - zwiększać świadomość społeczną

  • attract media attention - przyciągać uwagę mediów

Problemy społeczne

  • poverty / homelessness / unemployment - ubóstwo / bezdomność / bezrobocie
  • inequality / social exclusion - nierówność / wykluczenie społeczne
  • discrimination / racism - dyskryminacja / rasizm
  • crime / violence / domestic violence - przestępczość / przemoc / przemoc domowa
  • addiction / loneliness - uzależnienie / samotność
  • lack of access to education - brak dostępu do edukacji
  • housing shortage - niedobór mieszkań

Kolokacje:

  • tackle poverty - walczyć z ubóstwem
  • reduce unemployment - ograniczać bezrobocie
  • combat discrimination - zwalczać dyskryminację
  • prevent social exclusion - zapobiegać wykluczeniu
  • provide affordable housing - zapewniać przystępne cenowo mieszkania
  • support vulnerable groups - wspierać grupy szczególnie narażone
  • address a social problem - zająć się problemem społecznym

Wolontariat i organizacje społeczne

  • charity / charitable organisation - działalność lub organizacja charytatywna

  • non-profit organisation - organizacja non-profit

  • NGO / non-governmental organisation - organizacja pozarządowa

  • volunteer / voluntary work - wolontariusz / wolontariat

  • donation / fundraising - darowizna / zbiórka funduszy

  • campaign / aid - kampania / pomoc

  • do voluntary work - wykonywać wolontariat

  • work for a charity - pracować dla organizacji charytatywnej

  • raise money for a cause - zbierać pieniądze na cel

  • make a donation - przekazać darowiznę

  • support a good cause - wspierać szczytny cel

  • organise a fundraising event - zorganizować wydarzenie charytatywne

Charity może oznaczać działalność charytatywną lub konkretną organizację.

Organizacje międzynarodowe

  • international organisation - organizacja międzynarodowa

  • member state / membership - państwo członkowskie / członkostwo

  • international cooperation - współpraca międzynarodowa

  • peacekeeping - utrzymywanie pokoju

  • humanitarian / development aid - pomoc humanitarna / rozwojowa

  • international agreement - umowa międzynarodowa

  • promote international cooperation - promować współpracę

  • provide humanitarian aid - zapewniać pomoc humanitarną

  • protect civilians - chronić ludność cywilną

  • support developing countries - wspierać kraje rozwijające się

  • sign an international agreement - podpisać umowę międzynarodową

Państwo, władza i wybory

  • state / government / parliament - państwo / rząd / parlament
  • president / prime minister / minister - prezydent / premier / minister
  • political party / opposition - partia polityczna / opozycja
  • election / candidate / voter - wybory / kandydat / wyborca
  • vote - głos, głosować
  • policy - polityka, plan działania władz
  • law / constitution - prawo, ustawa / konstytucja

Najważniejsze kolokacje:

  • hold an election - przeprowadzić wybory
  • vote for a candidate - głosować na kandydata
  • win / lose an election - wygrać / przegrać wybory
  • form a government - utworzyć rząd
  • introduce / pass a law - wprowadzić / uchwalić ustawę
  • make a political decision - podjąć decyzję polityczną
  • take part in public debate - brać udział w debacie publicznej

Politics to polityka jako dziedzina życia, a policy to konkretna strategia lub zasada działania.

Gospodarka

  • economy - gospodarka

  • economic growth / crisis - wzrost / kryzys gospodarczy

  • inflation - inflacja

  • unemployment rate - stopa bezrobocia

  • cost of living - koszty życia

  • tax / public spending - podatek / wydatki publiczne

  • income / wage - dochód / wynagrodzenie

  • business / consumer / market - biznes / konsument / rynek

  • standard of living - poziom życia

  • the economy grows / shrinks - gospodarka rośnie / kurczy się

  • prices rise / inflation falls - ceny rosną / inflacja spada

  • pay taxes - płacić podatki

  • increase public spending - zwiększać wydatki publiczne

  • create jobs - tworzyć miejsca pracy

  • raise the standard of living - podnosić poziom życia

High inflation can significantly increase the cost of living. - Wysoka inflacja może zwiększyć koszty życia.

Prawa człowieka

  • human / civil rights - prawa człowieka / obywatelskie

  • freedom / equality - wolność / równość

  • freedom of speech - wolność słowa

  • right to education / privacy / vote - prawo do edukacji / prywatności / głosowania

  • equal treatment - równe traktowanie

  • discrimination / violation / justice - dyskryminacja / naruszenie / sprawiedliwość

  • protect / violate human rights - chronić / naruszać prawa człowieka

  • respect basic rights - szanować podstawowe prawa

  • fight for equal rights - walczyć o równe prawa

  • ensure equal treatment - zapewniać równe traktowanie

  • defend freedom of speech - bronić wolności słowa

Sklep MaturaAngielski.org

Chcesz przygotować się jeszcze szybciej?

Sprawdź gotowe materiały do matury z angielskiego: zestawy zadań, scenariusze, ćwiczenia i materiały do pobrania.

Zobacz materiały PDF · dostęp od razu
Materiały do matury z angielskiego w sklepie MaturaAngielski.org
Materiałyktóre robią robotę.

Problemy współczesnego świata

  • armed conflict / war - konflikt zbrojny / wojna

  • refugee - uchodźca

  • humanitarian crisis - kryzys humanitarny

  • food / water shortage - niedobór żywności / wody

  • poverty / inequality - ubóstwo / nierówność

  • climate crisis / natural disaster - kryzys klimatyczny / klęska żywiołowa

  • pandemic / cybercrime - pandemia / cyberprzestępczość

  • face a humanitarian crisis - mierzyć się z kryzysem

  • flee a conflict - uciekać przed konfliktem

  • seek refuge - szukać schronienia

  • provide emergency assistance - zapewniać pomoc doraźną

  • deal with global challenges - mierzyć się z globalnymi wyzwaniami

  • find long-term solutions - znaleźć długoterminowe rozwiązania

Aktywność obywatelska

  • citizenship / civic responsibility - obywatelstwo / odpowiedzialność obywatelska

  • local community - społeczność lokalna

  • public debate / petition - debata publiczna / petycja

  • initiative / activist - inicjatywa / aktywista

  • civic engagement - zaangażowanie obywatelskie

  • take part in local initiatives - brać udział w lokalnych inicjatywach

  • sign a petition - podpisać petycję

  • get involved in community life - angażować się w życie społeczności

  • speak up about an issue - zabrać głos w ważnej sprawie

  • encourage people to vote - zachęcać ludzi do głosowania

  • take responsibility for your community - brać odpowiedzialność za społeczność

Vocabulary upgrade

  • social / economic inequality - nierówność społeczna / ekonomiczna

  • equal opportunities - równe szanse

  • social welfare - opieka społeczna

  • public services - usługi publiczne

  • political stability - stabilność polityczna

  • social cohesion - spójność społeczna

  • rule of law - praworządność

  • promote equal opportunities - promować równe szanse

  • strengthen social cohesion - wzmacniać spójność społeczną

  • improve access to public services - poprawiać dostęp do usług

  • increase civic engagement - zwiększać zaangażowanie obywatelskie

  • protect the rule of law - chronić praworządność

Phrasal verbs i słowotwórstwo

Phrasal verbs

  • speak out - zabrać publicznie głos
  • stand up for - bronić kogoś lub czegoś
  • call for - wzywać do czegoś
  • bring about - doprowadzić do czegoś
  • set up - założyć organizację
  • carry out - przeprowadzić badanie lub reformę
  • step down - ustąpić ze stanowiska

Word formation

  • society -> social -> socially
  • economy -> economic -> economically -> economist
  • politics -> political -> politician
  • govern -> government
  • elect -> election -> elected
  • employ -> employment -> unemployment -> unemployed
  • equal -> equality -> inequality
  • discriminate -> discrimination
  • volunteer -> voluntary
  • migrate -> migration -> migrant

Typowe błędy

  • Nie: People should make a protest. Tak: People should protest / take part in a protest.
  • Nie: The government should fight with poverty. Tak: The government should tackle poverty.
  • Nie: I am interested in politic. Tak: I am interested in politics.
  • Nie: People voted on this candidate. Tak: People voted for this candidate.
  • Nie: The inflation is very high. Tak: Inflation is very high.
  • Nie: They collected money on charity. Tak: They raised money for charity.

Ćwiczenia

Zadanie 1 - uzupełnij

  1. The charity is raising money _____ homeless people.
  2. Thousands of workers went on _____ to demand better conditions.
  3. Every citizen has the right to _____ in free elections.
  4. The organisation called _____ immediate humanitarian aid.
  5. High inflation increased the cost _____ living.
  6. The campaign raises public _____ of discrimination.

Zadanie 2 - słowotwórstwo

  1. Youth _____ remains high. (EMPLOY)
  2. The law prevents racial _____. (DISCRIMINATE)
  3. The country is undergoing rapid _____ change. (SOCIETY)
  4. The measures support _____ growth. (ECONOMY)
  5. The organisation depends on _____ workers. (VOLUNTEER)

Zadanie 3 - przetłumacz fragment

  1. We should (wspierać grupy szczególnie narażone).
  2. Thousands of people (wzięło udział w demonstracji).
  3. The charity (zbiera pieniądze na) children in need.
  4. Everyone should (mieć równe szanse).
  5. International organisations often (zapewniają pomoc humanitarną).

Odpowiedzi

Zadanie 1: 1. for, 2. strike, 3. vote, 4. for, 5. of, 6. awareness.

Zadanie 2: 1. unemployment, 2. discrimination, 3. social, 4. economic, 5. voluntary.

Zadanie 3: 1. support vulnerable groups, 2. took part in a demonstration, 3. is raising money for, 4. have equal opportunities, 5. provide humanitarian aid.

Zapamiętaj przed maturą

Ucz się połączeń: tackle poverty, reduce unemployment, raise awareness, make a donation, go on strike, vote for a candidate, protect human rights, equal opportunities, provide humanitarian aid i bring about social change.