Wszystkie czasy angielskie - tabela, zastosowanie i szybka powtórka do matury

Najważniejsza idea

W szkolnym ujęciu najczęściej mówi się o 12 czasach angielskich: czterech teraźniejszych, czterech przeszłych i czterech przyszłych. Na maturze nie wystarczy jednak znać ich nazw i wzorów. Trzeba rozpoznawać perspektywę: fakt czy proces, zakończony moment czy związek z teraźniejszością, rezultat czy czas trwania, wydarzenie czy tło.

Konstrukcje be going to, Present Continuous dla przyszłości i Present Simple dla rozkładów nie są osobnymi czasami w tej dwunastce, ale są bardzo ważnymi sposobami mówienia o przyszłości.

CKE wymienia Present Simple, Present Continuous, Present Perfect, Present Perfect Continuous, Past Simple, Past Continuous, Past Perfect i Future Simple w zakresie podstawowym i rozszerzonym. Past Perfect Continuous, Future Continuous, Future Perfect oraz Future Perfect Continuous znajdują się w zakresie rozszerzonym.

Tabela 12 czasów

Czasy teraźniejsze

1. Present Simple

Używamy go przede wszystkim do faktów, stanów, rutyn i powtarzalnych zachowań.

I work from home. / She usually gets up at seven. / This book belongs to Tom.

W przyszłości Present Simple pojawia się także w rozkładach i future time clauses.

The train leaves at 7.15. / I will call you when I get home.

Pułapka: always nie wymusza Present Simple. Przy irytacji możliwe jest You are always losing your keys!

2. Present Continuous

Pokazuje sytuację jako trwającą, tymczasową lub zmieniającą się. Może też opisywać konkretne przyszłe ustalenie.

I am working now. / Prices are rising. / I am meeting Kate tomorrow.

Czasowniki statyczne, np. know, belong, understand, zwykle nie występują w Continuous w swoim podstawowym znaczeniu.

3. Present Perfect Simple

Łączy przeszłość z teraźniejszością. Używamy go dla aktualnego rezultatu, doświadczenia do teraz i sytuacji rozpoczętej wcześniej, która nadal trwa.

I have lost my keys. / Have you ever been to Italy? / I have known her for ten years.

Zakończony moment, np. yesterday, last year, in 2022, zwykle prowadzi do Past Simple.

4. Present Perfect Continuous

Podkreśla proces, czas trwania albo niedawno zakończoną aktywność, której skutek jest widoczny teraz.

I have been studying for three hours. / Have you been crying?

Porównaj: I have written five emails - rezultat. I have been writing emails all morning - proces.

Czasy przeszłe

5. Past Simple

Opisuje zakończone wydarzenia i ich sekwencję.

I bought this phone yesterday. / I got up, had breakfast and left home.

Dwie czynności w przeszłości nie oznaczają automatycznie, że wcześniejsza musi być w Past Perfect.

6. Past Continuous

Pokazuje czynność w toku w określonym momencie przeszłości, tło historii lub dwie czynności trwające równocześnie.

At eight, I was studying. / I was walking home when Tom called.

7. Past Perfect Simple

Pokazuje, że coś wydarzyło się przed innym punktem odniesienia w przeszłości.

When we arrived, the film had already started.

Past Perfect nie znaczy "bardzo dawno temu". Musi istnieć przeszły punkt odniesienia.

8. Past Perfect Continuous - rozszerzenie

Podkreśla wcześniejszy proces lub czas trwania przed innym momentem w przeszłości.

She was tired because she had been working all day.

Porównaj: She had written five reports - rezultat. She had been writing reports all morning - proces.

Czasy przyszłe

9. Future Simple - will

Will służy m.in. do przewidywań, opinii, spontanicznych decyzji, obietnic, ofert i próśb.

I think it will rain. / The phone is ringing - I will answer it.

Will nie jest uniwersalnym czasem przyszłym. Wybór formy zależy od znaczenia.

10. Future Continuous - rozszerzenie

Opisuje czynność, która będzie w toku w określonym momencie przyszłości.

This time tomorrow, we will be flying to Spain.

11. Future Perfect Simple - rozszerzenie

Pokazuje rezultat ukończony do określonego przyszłego momentu.

By Friday, I will have finished the report.

By oznacza najpóźniej do danego momentu, a until podkreśla trwanie aż do niego.

12. Future Perfect Continuous - rozszerzenie

Pokazuje, jak długo proces będzie trwał do przyszłego punktu.

By September, I will have been working here for ten years.

Porównaj: By Friday, I will have written ten reports - ile? By Friday, I will have been writing reports for two weeks - jak długo?

Future forms poza tabelą

Be going to

Wcześniejszy zamiar albo przewidywanie na podstawie aktualnego dowodu.

I am going to study medicine. / Look at those clouds. It is going to rain.

Present Continuous dla przyszłości

Konkretne osobiste ustalenie.

I am meeting my dentist at three tomorrow.

Present Simple dla przyszłości

Rozkład, harmonogram oraz zdania czasowe odnoszące się do przyszłości.

The train leaves at seven. / I will call you when I arrive.

Sklep MaturaAngielski.org

Chcesz przygotować się jeszcze szybciej?

Sprawdź gotowe materiały do matury z angielskiego: zestawy zadań, scenariusze, ćwiczenia i materiały do pobrania.

Zobacz materiały PDF · dostęp od razu

Materiałyktóre robią robotę.

Najważniejsze porównania

Słowa-sygnały

Określenia czasu pomagają, ale nie wybierają czasu za ucznia. Zawsze analizuj cały kontekst.

• yesterday / ago / last - często Past Simple, gdy okres jest zakończony,
• just / already / yet / ever / never / so far - często Present Perfect,
• for / since / how long - często Perfect lub Perfect Continuous,
• at 5 yesterday - często Past Continuous, jeśli czynność była w toku,
• by Friday - często Perfect, jeśli chodzi o rezultat do terminu,
• this time tomorrow - często Future Continuous.

Najczęstsze błędy

1. ❌ I have seen him yesterday. ✅ I saw him yesterday.
2. ❌ I am knowing the answer. ✅ I know the answer.
3. ❌ She has went home. ✅ She has gone home.
4. ❌ I had went there before. ✅ I had gone there before.
5. ❌ I will to call you. ✅ I will call you.
6. ❌ I will call you when I will arrive. ✅ I will call you when I arrive.
7. ❌ If it will rain, we will stay home. ✅ If it rains, we will stay home.
8. ❌ By Friday I will have finish. ✅ By Friday I will have finished.

Zadania maturalne

Zadanie 1 - wybierz właściwy czas

1. I usually _____ (walk) to school, but today I _____ (take) the bus.
2. I _____ never _____ (try) sushi.
3. I _____ (meet) Kate yesterday.
4. At eight yesterday, I _____ (study).
5. When we arrived, the film _____ already _____ (start).
6. I _____ (work) on this essay for two hours and I still have not finished it.
7. I think people _____ (use) more AI tools in the future.
8. Look at those clouds. It _____ (rain).
9. This time tomorrow, we _____ (fly) to Spain.
10. By tomorrow, I _____ (finish) the report.
11. By June, I _____ (work) here for five years.
12. The train _____ (leave) at 7.15 tomorrow.

Zadanie 2 - tłumaczenie

1. Zwykle pracuję w domu, ale w tym tygodniu pracuję w biurze.
2. Nigdy nie byłem w Portugalii.
3. Widziałem ją w zeszły weekend.
4. Kiedy zadzwoniłeś, oglądałem film.
5. Zdałem sobie sprawę, że zostawiłem portfel w domu.
6. Uczę się od trzech godzin.
7. Jutro o tej porze będziemy pisać egzamin.
8. Do piątku skończę projekt.

Zadanie 3 - popraw błąd

1. I have bought this phone last year.
2. I am understanding the problem now.
3. When I arrived, Tom already left.
4. I had saw the film before.
5. She will can help us tomorrow.
6. I will tell you when I will know.
7. By six, I will have finish everything.
8. By next June, I will have been knowing Tom for ten years.

Odpowiedzi

Zadanie 1

1. walk / am taking, 2. have / tried, 3. met, 4. was studying, 5. had / started, 6. have been working, 7. will use, 8. is going to rain, 9. will be flying, 10. will have finished, 11. will have been working, 12. leaves.

Zadanie 2

1. I usually work from home, but this week I am working in the office.
2. I have never been to Portugal.
3. I saw her last weekend.
4. When you called, I was watching a film.
5. I realised that I had left my wallet at home.
6. I have been studying for three hours.
7. This time tomorrow, we will be taking an exam.
8. By Friday, I will have finished the project.

Zadanie 3

1. I bought this phone last year.
2. I understand the problem now.
3. When I arrived, Tom had already left.
4. I had seen the film before.
5. She will be able to help us tomorrow.
6. I will tell you when I know.
7. By six, I will have finished everything.
8. By next June, I will have known Tom for ten years.

Szybka ściąga

• Fakt, rutyna lub stan - Simple.
• Proces w toku lub tymczasowość - Continuous.
• Rezultat do punktu odniesienia - Perfect Simple.
• Czas trwania procesu do punktu odniesienia - Perfect Continuous.
• Najpierw wybierz znaczenie, potem formę.