Życie prywatne - słownictwo maturalne, kolokacje i zadania

Zakres CKE i sposób nauki

Temat Życie prywatne obejmuje rodzinę, przyjaciół i znajomych, związki, codzienną rutynę, określanie czasu, czas wolny, święta, styl życia oraz konflikty i problemy.

Nie ucz się pojedynczych słów w oderwaniu od kontekstu. Buduj całe zestawy: make friends, keep in touch, have something in common, spend quality time.

Rodzina i relacje rodzinne

Najważniejsze osoby

Rodziny i więzi

• immediate family - najbliższa rodzina
• extended family - dalsza rodzina
• single-parent family - rodzina z jednym rodzicem
• stepmother / stepfather - macocha / ojczym
• stepsister / stepbrother - przybrana siostra / przybrany brat
• half-sister / half-brother - siostra / brat mający jednego wspólnego rodzica
• in-laws - teściowie lub rodzina współmałżonka
• be close to somebody - być z kimś blisko
• get on well with somebody - dobrze się z kimś dogadywać
• have a close relationship - mieć bliską relację
• support one another - wspierać się nawzajem
• take after somebody - być podobnym do kogoś z rodziny

I'm very close to my older sister and we tell each other almost everything.

I take after my mother, especially when it comes to personality.

Przyjaciele i znajomi

• friend / best friend / close friend - przyjaciel / najlepszy przyjaciel / bliski przyjaciel
• childhood friend - przyjaciel z dzieciństwa
• acquaintance - znajomy
• classmate - kolega lub koleżanka z klasy
• neighbour - sąsiad
• peer - rówieśnik
• circle of friends - grono znajomych

Przydatne kolokacje

• make friends - zaprzyjaźniać się
• keep in touch - utrzymywać kontakt
• lose touch - stracić kontakt
• have a lot in common - mieć wiele wspólnego
• trust somebody - ufać komuś
• rely on somebody - polegać na kimś
• get to know somebody - poznawać kogoś
• be there for somebody - być przy kimś, gdy potrzebuje wsparcia

A good friend is someone you can rely on when things go wrong.

Związki i relacje

• relationship / couple / partner - związek / para / partner
• boyfriend / girlfriend - chłopak / dziewczyna
• fiancé / fiancée - narzeczony / narzeczona
• husband / wife - mąż / żona
• marriage - małżeństwo
• wedding - ślub lub wesele
• engagement - zaręczyny
• fall in love with somebody - zakochać się w kimś
• be in a relationship - być w związku
• get engaged - zaręczyć się
• get married - pobrać się
• break up with somebody - zerwać z kimś
• have a good relationship with somebody - mieć z kimś dobrą relację

Uwaga: marriage oznacza małżeństwo jako relację, a wedding ceremonię ślubną lub wesele.

Codzienna rutyna

• wake up - obudzić się
• get up - wstać z łóżka
• get dressed - ubrać się
• have a shower - wziąć prysznic
• brush your teeth - umyć zęby
• have breakfast - zjeść śniadanie
• leave home - wyjść z domu
• go to school / work - iść lub jechać do szkoły / pracy
• come back home - wrócić do domu
• do homework - odrabiać pracę domową
• do household chores - wykonywać obowiązki domowe
• go to bed / fall asleep - iść spać / zasnąć
• stick to a routine - trzymać się rutyny
• be in a hurry - spieszyć się
• run errands - załatwiać codzienne sprawy
• have some time to yourself - mieć trochę czasu dla siebie

Uwaga: wake up = obudzić się, a get up = wstać z łóżka.

Określanie czasu

• at noon / at midnight - w południe / o północy
• in the morning / afternoon / evening - rano / po południu / wieczorem
• at night - w nocy
• on weekdays - w dni robocze
• at the weekend / on the weekend - w weekend
• once a week / twice a month - raz w tygodniu / dwa razy w miesiącu
• from time to time / every now and then - od czasu do czasu
• on time - punktualnie
• in time - na czas, zanim będzie za późno
• spend time doing something - spędzać czas, robiąc coś
• waste / save time - marnować / oszczędzać czas
• make time for somebody - znaleźć dla kogoś czas
• manage your time - zarządzać czasem

On time znaczy punktualnie, zgodnie z planem. In time znaczy wystarczająco wcześnie, zanim coś się stanie.

Czas wolny i zainteresowania

• free time / spare time - czas wolny
• leisure activity - aktywność w czasie wolnym
• hobby / interest - hobby / zainteresowanie
• board game / video game - gra planszowa / komputerowa
• read for pleasure - czytać dla przyjemności
• go for a walk - iść na spacer
• meet up with friends - spotkać się ze znajomymi
• hang out with friends - spędzać czas ze znajomymi
• go out / stay in - wyjść dla rozrywki / zostać w domu
• take up a hobby - zacząć nowe hobby
• pursue an interest - rozwijać zainteresowanie
• unwind after a busy day - odprężyć się po intensywnym dniu
• spend quality time with somebody - spędzić z kimś wartościowy czas

I usually unwind by listening to music or going for a long walk.

Święta i uroczystości

• birthday / anniversary / wedding / graduation - urodziny / rocznica / ślub / ukończenie szkoły
• Christmas / Easter / New Year's Eve - Boże Narodzenie / Wielkanoc / Sylwester
• celebration / ceremony - uroczystość / ceremonia
• guest / host / invitation - gość / gospodarz / zaproszenie
• gift / present - prezent
• celebrate a birthday - obchodzić urodziny
• have / throw a party - urządzić imprezę
• invite somebody to a party - zaprosić kogoś na imprezę
• exchange gifts - wymieniać się prezentami
• make a toast - wznieść toast
• family gathering - spotkanie rodzinne

Nie: make a party
Tak: have a party lub throw a party.

Sklep MaturaAngielski.org

Chcesz przygotować się jeszcze szybciej?

Sprawdź gotowe materiały do matury z angielskiego: zestawy zadań, scenariusze, ćwiczenia i materiały do pobrania.

Zobacz materiały PDF · dostęp od razu

Materiałyktóre robią robotę.

Styl życia

• active / sedentary lifestyle - aktywny / siedzący tryb życia
• daily habits / routine - codzienne nawyki / rutyna
• work-life balance - równowaga między pracą a życiem prywatnym
• screen time - czas spędzany przed ekranem
• social life / personal life - życie towarzyskie / prywatne
• quality of life - jakość życia
• lead a busy / hectic life - prowadzić bardzo intensywny tryb życia
• lead a balanced lifestyle - prowadzić zrównoważony tryb życia
• slow down - zwolnić tempo życia
• make lifestyle changes - wprowadzić zmiany w stylu życia
• feel under pressure - czuć presję
• have little time to unwind - mieć mało czasu na odpoczynek

Many people find it difficult to maintain a healthy work-life balance.

Konflikty i problemy

• argument / disagreement / conflict - kłótnia / brak zgody / konflikt
• misunderstanding / tension - nieporozumienie / napięcie
• compromise / advice / support - kompromis / rada / wsparcie
• have an argument with somebody - pokłócić się z kimś
• argue about something - kłócić się o coś
• disagree with somebody - nie zgadzać się z kimś
• fall out with somebody - pokłócić się i popsuć relację
• hurt somebody's feelings - zranić czyjeś uczucia
• apologise to somebody for something - przeprosić kogoś za coś
• make up with somebody - pogodzić się z kimś
• reach a compromise - osiągnąć kompromis
• talk things through - spokojnie omówić problem

Advice jest niepoliczalne: some advice lub a piece of advice, nie an advice.

Vocabulary upgrade

• supportive / trustworthy / considerate - wspierający / godny zaufania / liczący się z innymi
• close-knit - bardzo zżyty, np. o rodzinie
• independent / overprotective / demanding - niezależny / nadopiekuńczy / wymagający
• mutual respect - wzajemny szacunek
• peer pressure - presja rówieśnicza
• build a strong relationship - budować silną relację
• maintain a friendship - podtrzymywać przyjaźń
• respect somebody's boundaries - szanować czyjeś granice
• resolve a conflict - rozwiązać konflikt
• deal with peer pressure - radzić sobie z presją rówieśniczą

Phrasal verbs i słowotwórstwo

Phrasal verbs

• get on with - dogadywać się z
• grow up - dorastać
• take after - być podobnym do kogoś z rodziny
• look after - opiekować się
• meet up / hang out - spotkać się / spędzać razem czas
• fall out / make up - pokłócić się / pogodzić się
• break up - rozstać się
• open up - otworzyć się przed kimś

Word formation

Typowe błędy

Nie: I have good contact with my sister.
Tak: I have a good relationship with my sister. / I'm close to my sister.

Nie: We know ourselves for ten years.
Tak: We have known each other for ten years.

Nie: I spend my free time on meeting friends.
Tak: I spend my free time meeting friends.

Nie: I make a party for my birthday.
Tak: I have / throw a party for my birthday.

Nie: She gave me an advice.
Tak: She gave me some advice / a piece of advice.

Ćwiczenia

Zadanie 1 - uzupełnij jednym wyrazem

1. I have a lot in _____ with my best friend.
2. After the argument, they eventually made _____.
3. My uncle is very easy to get _____ with.
4. We usually _____ a family gathering at Christmas.
5. I need to make more time _____ my friends.
6. She takes _____ her father.

Zadanie 2 - słowotwórstwo

1. Their _____ has lasted since primary school. (FRIEND)
2. The whole family met for the anniversary _____. (CELEBRATE)
3. Teenagers often want greater _____ from their parents. (INDEPENDENT)
4. A small _____ can sometimes lead to a serious argument. (AGREE)
5. Good friends should be honest and _____. (SUPPORT)

Zadanie 3 - przetłumacz fragment

1. I (dobrze dogaduję się z) my younger brother.
2. We (utrzymujemy kontakt) even though she lives abroad.
3. My grandparents (są bardzo zżytą rodziną).
4. If you hurt her feelings, you should (przeprosić ją za to).
5. It is important to (znaleźć czas dla) people who matter to us.

Odpowiedzi

Zadanie 1: 1. common, 2. up, 3. on, 4. have, 5. for, 6. after.

Zadanie 2: 1. friendship, 2. celebration, 3. independence, 4. disagreement, 5. supportive.

Zadanie 3: 1. get on well with, 2. keep in touch, 3. are a very close-knit family, 4. apologise to her for it, 5. make time for.

Zapamiętaj przed maturą

Ucz się całych zestawów: make friends, keep in touch, have something in common, get on well with, have an argument, make up with somebody, spend quality time. W tym temacie naturalne kolokacje są szczególnie ważne.