Zdrowie - słownictwo maturalne, kolokacje i zadania

Zakres CKE i sposób nauki

Dział Zdrowie obejmuje tryb życia, samopoczucie, części ciała, objawy, choroby, leczenie, profilaktykę, niepełnosprawność i uzależnienia. Na poziomie rozszerzonym ważne są też choroby cywilizacyjne, dostęp do opieki zdrowotnej i profilaktyka.

Ucz się całych połączeń, nie pojedynczych słów: have a headache, suffer from asthma, make an appointment, recover from an illness.

Zdrowie i samopoczucie

Przydatne kolokacje:

• be in good health - cieszyć się dobrym zdrowiem
• feel well / unwell - czuć się dobrze / źle
• feel under the weather - czuć się niewyraźnie
• have plenty of energy - mieć dużo energii
• get enough sleep - wysypiać się
• improve your well-being - poprawić samopoczucie

I have been feeling under the weather for a few days. - Od kilku dni czuję się niewyraźnie.

Zdrowy styl życia

• healthy lifestyle - zdrowy styl życia
• balanced diet - zbilansowana dieta
• physical activity - aktywność fizyczna
• regular exercise - regularne ćwiczenia
• sleep routine - rutyna snu
• healthy habit - zdrowy nawyk
• sedentary lifestyle - siedzący tryb życia
• screen time - czas przed ekranem
• stress management - radzenie sobie ze stresem

Naturalne połączenia:

• lead a healthy lifestyle - prowadzić zdrowy tryb życia
• eat a balanced diet - stosować zbilansowaną dietę
• exercise regularly - regularnie ćwiczyć
• stay physically active - pozostawać aktywnym
• cut down on sugar - ograniczyć cukier
• avoid highly processed food - unikać wysoko przetworzonej żywności
• develop healthy habits - wyrobić zdrowe nawyki

Healthy znaczy „zdrowy”, a health - „zdrowie”. Mówimy a healthy lifestyle, nie a health lifestyle.

Części ciała

Objawy

• headache - ból głowy
• toothache - ból zęba
• stomach ache - ból brzucha
• backache - ból pleców
• sore throat - ból gardła
• cough - kaszel
• runny / blocked nose - katar / zatkany nos
• fever - gorączka
• rash - wysypka
• swelling - obrzęk
• dizziness - zawroty głowy
• nausea - mdłości
• vomiting - wymioty
• shortness of breath - duszność
• weakness - osłabienie

Naturalne zwroty:

• have a headache / cough / fever
• have a sore throat
• feel dizzy / sick / nauseous
• have difficulty breathing
• be in pain
• develop a rash
• symptoms get worse / improve

Mówimy I have a headache, a nie I have pain in my head jako podstawowy odpowiednik „boli mnie głowa”.

Choroby i problemy zdrowotne

• cold - przeziębienie
• flu - grypa
• infection - infekcja
• allergy - alergia
• asthma - astma
• migraine - migrena
• food poisoning - zatrucie pokarmowe
• injury - uraz, kontuzja
• sprain - skręcenie
• fracture - złamanie
• burn - oparzenie
• cut - skaleczenie
• wound - rana
• chronic disease - choroba przewlekła
• serious illness - poważna choroba

Przydatne połączenia:

• catch a cold - przeziębić się
• come down with the flu - zachorować na grypę
• suffer from asthma / migraines - cierpieć na astmę / migreny
• have an allergic reaction - mieć reakcję alergiczną
• break your arm - złamać rękę
• sprain your ankle - skręcić kostkę
• recover from an illness - wyzdrowieć po chorobie
• make a full recovery - całkowicie wyzdrowieć

Wizyta u lekarza

• make / book an appointment - umówić wizytę
• see a doctor - iść do lekarza
• describe your symptoms - opisać objawy
• examine a patient - zbadać pacjenta
• make a diagnosis - postawić diagnozę
• prescribe medicine - przepisać lek
• take medicine - brać lek
• follow the doctor's advice - stosować się do zaleceń lekarza
• take a blood test - wykonać badanie krwi
• refer a patient to a specialist - skierować pacjenta do specjalisty

Medicine jest zwykle niepoliczalne, gdy oznacza lekarstwo ogólnie: take medicine.

Leczenie i powrót do zdrowia

• therapy - terapia
• operation / surgery - operacja, zabieg
• hospital treatment - leczenie szpitalne
• first aid - pierwsza pomoc
• bandage - bandaż
• plaster / band-aid - plaster
• crutches - kule
• rehabilitation - rehabilitacja

Kolokacje:

• undergo surgery - przejść operację
• receive treatment - otrzymać leczenie
• respond well to treatment - dobrze reagować na leczenie
• recover quickly / slowly - szybko / wolno wracać do zdrowia
• be discharged from hospital - zostać wypisanym ze szpitala
• need rehabilitation - potrzebować rehabilitacji
• give first aid - udzielić pierwszej pomocy

Sklep MaturaAngielski.org

Chcesz przygotować się jeszcze szybciej?

Sprawdź gotowe materiały do matury z angielskiego: zestawy zadań, scenariusze, ćwiczenia i materiały do pobrania.

Zobacz materiały PDF · dostęp od razu

Materiałyktóre robią robotę.

Profilaktyka i choroby cywilizacyjne

• prevention - profilaktyka, zapobieganie

• medical check-up - badanie kontrolne

• screening - badanie przesiewowe

• vaccination - szczepienie

• vaccine - szczepionka

• risk factor - czynnik ryzyka

• early diagnosis - wczesna diagnoza

• health awareness - świadomość zdrowotna

• lifestyle disease - choroba cywilizacyjna

• obesity - otyłość

• diabetes - cukrzyca

• heart disease - choroba serca

• high blood pressure - nadciśnienie

• cardiovascular disease - choroba układu krążenia

• chronic stress - przewlekły stres

• prevent disease - zapobiegać chorobom

• reduce the risk of disease - zmniejszyć ryzyko choroby

• have regular check-ups - regularnie wykonywać badania

• get vaccinated - zaszczepić się

• detect a disease early - wcześnie wykryć chorobę

• raise health awareness - zwiększać świadomość zdrowotną

• maintain a healthy weight - utrzymywać prawidłową masę ciała

• put a strain on the healthcare system - obciążać system ochrony zdrowia

Niepełnosprawność i dostępność

• disability - niepełnosprawność

• physical disability - niepełnosprawność fizyczna

• visual / hearing impairment - niepełnosprawność wzroku / słuchu

• wheelchair user - osoba korzystająca z wózka

• accessible - dostępny, dostosowany

• accessibility - dostępność

• barrier - bariera

• support - wsparcie

• independence - samodzielność

• have a disability - mieć niepełnosprawność

• use a wheelchair - korzystać z wózka

• improve accessibility - poprawić dostępność

• remove physical barriers - usuwać bariery fizyczne

• live independently - żyć samodzielnie

• provide appropriate support - zapewniać odpowiednie wsparcie

W neutralnym współczesnym angielskim używaj a person with a disability lub a disabled person.

Uzależnienia

• addiction - uzależnienie

• addicted - uzależniony

• substance abuse - nadużywanie substancji

• alcohol / drug / nicotine addiction - uzależnienie od alkoholu / narkotyków / nikotyny

• gambling addiction - uzależnienie od hazardu

• screen addiction - uzależnienie od ekranów

• withdrawal symptoms - objawy odstawienia

• support group - grupa wsparcia

• be addicted to something - być od czegoś uzależnionym

• develop an addiction - rozwinąć uzależnienie

• struggle with addiction - zmagać się z uzależnieniem

• seek professional help - szukać profesjonalnej pomocy

• overcome an addiction - przezwyciężyć uzależnienie

• give up smoking - rzucić palenie

Phrasal verbs i słowotwórstwo

Phrasal verbs

• come down with - zachorować na
• get over - wyzdrowieć, dojść do siebie
• pass out - zemdleć
• throw up - zwymiotować
• cut down on - ograniczyć
• give up - rzucić, zrezygnować
• work out - ćwiczyć
• wear off - przestać działać, np. o leku
• flare up - zaostrzyć się, np. o objawach

Word formation

• health -> healthy -> unhealthy
• ill -> illness
• treat -> treatment
• diagnose -> diagnosis
• recover -> recovery
• prevent -> prevention -> preventive
• addict -> addiction -> addicted
• disable -> disability -> disabled
• depend -> dependence -> dependent
• strong -> strength -> strengthen

Typowe błędy

• Nie: I have temperature. Tak: I have a temperature / fever.
• Nie: I am ill on flu. Tak: I have the flu / I am ill with the flu.
• Nie: My head hurts me. Tak: I have a headache / My head hurts.
• Nie: I went to doctor. Tak: I went to the doctor.
• Nie: The doctor gave me a recipe. Tak: The doctor gave me a prescription.
• Nie: I am addicted from my phone. Tak: I am addicted to my phone.
• Nie: He suffers on asthma. Tak: He suffers from asthma.

Ćwiczenia

Zadanie 1 - uzupełnij jednym wyrazem

1. I have been feeling under the _____ since yesterday.
2. The doctor _____ me some antibiotics.
3. Regular exercise can reduce the _____ of heart disease.
4. She made a full _____ within a month.
5. People who sit all day may lead a _____ lifestyle.
6. He decided to cut _____ on sugary drinks.

Zadanie 2 - słowotwórstwo

1. Early _____ can improve treatment. (DIAGNOSE)
2. Exercise helps maintain physical _____. (FIT)
3. Effective _____ measures reduce illness. (PREVENT)
4. The patient showed rapid _____. (RECOVER)
5. The campaign raises awareness of drug _____. (ADDICT)

Zadanie 3 - przetłumacz fragment

1. I need to (umówić wizytę u lekarza) for tomorrow.
2. She (cierpi na migreny) and sometimes misses work.
3. People should (regularnie wykonywać badania kontrolne).
4. He is trying to (rzucić palenie).
5. The programme aims to (poprawić dostęp do opieki zdrowotnej).

Odpowiedzi

Zadanie 1: 1. weather, 2. prescribed, 3. risk, 4. recovery, 5. sedentary, 6. down.

Zadanie 2: 1. diagnosis, 2. fitness, 3. preventive, 4. recovery, 5. addiction.

Zadanie 3:

1. make / book a doctor's appointment
2. suffers from migraines
3. have regular medical check-ups
4. give up smoking
5. improve access to healthcare

Zapamiętaj przed maturą

Ucz się całych konstrukcji: have a headache, suffer from asthma, make an appointment, prescribe medicine, recover from an illness, reduce the risk of disease i give up smoking. Na rozszerzeniu szczególnie ważne są: lifestyle diseases, preventive healthcare, accessibility, addiction i healthcare system.