Świat przyrody - słownictwo maturalne i zadania

Zakres CKE i sposób nauki

Dział Świat przyrody obejmuje pogodę, klimat, krajobraz, rośliny i zwierzęta, ochronę środowiska oraz klęski żywiołowe. Na poziomie rozszerzonym dochodzą katastrofy ekologiczne, zrównoważony rozwój i przestrzeń kosmiczna.

Ucz się całych połączeń: heavy rain, endangered species, protect wildlife, reduce carbon emissions, be hit by a flood.

Pogoda

Przymiotniki pogodowe:

• sunny - słoneczny
• cloudy - pochmurny
• rainy - deszczowy
• windy - wietrzny
• foggy - mglisty
• stormy - burzowy
• freezing - mroźny
• mild - łagodny
• humid - wilgotny
• changeable - zmienny

Kolokacje:

• heavy rain - ulewny deszcz
• strong winds - silny wiatr
• a cold spell - okres bardzo niskich temperatur
• temperatures rise / fall - temperatury rosną / spadają
• the weather clears up / gets worse - pogoda poprawia się / pogarsza

According to the forecast, temperatures are expected to drop below zero. - Według prognozy temperatura ma spaść poniżej zera.

Pytamy What is the weather like?, nie How is the weather like?.

Pory roku i klimat

• spring / summer / autumn / winter - wiosna / lato / jesień / zima
• climate - klimat
• weather conditions - warunki pogodowe
• average temperature - średnia temperatura
• rainfall / snowfall - opady deszczu / śniegu
• drought - susza
• climate zone - strefa klimatyczna
• a mild / tropical / dry climate - łagodny / tropikalny / suchy klimat
• seasonal changes - zmiany sezonowe
• extreme temperatures - skrajne temperatury
• climate change - zmiana klimatu
• global warming - globalne ocieplenie

Weather oznacza pogodę w konkretnym czasie i miejscu, a climate typowe warunki w dłuższym okresie.

Krajobraz

• mountain / mountain range - góra / pasmo górskie
• hill / valley - wzgórze / dolina
• forest / wood - las / zagajnik
• field / meadow - pole / łąka
• river / lake / waterfall - rzeka / jezioro / wodospad
• sea / ocean / coast / beach - morze / ocean / wybrzeże / plaża
• island / desert / cave - wyspa / pustynia / jaskinia

Opisywanie krajobrazu:

• picturesque - malowniczy
• breathtaking - zapierający dech
• unspoilt - nienaruszony przez człowieka
• remote - odległy
• mountainous - górzysty
• wooded - zalesiony
• rocky - skalisty
• coastal - nadmorski
• be surrounded by mountains - być otoczonym górami
• be covered with forests - być pokrytym lasami
• offer breathtaking views - oferować zapierające dech widoki

Rośliny i zwierzęta

Rośliny

• plant / tree / flower / grass - roślina / drzewo / kwiat / trawa
• bush / shrub - krzew
• leaf / branch / root / seed - liść / gałąź / korzeń / nasiono
• crop - uprawa, plon
• vegetation - roślinność
• wild plant - dzika roślina
• grow naturally - rosnąć naturalnie
• plant trees - sadzić drzewa
• protect rare species - chronić rzadkie gatunki

Zwierzęta

• wild animal / pet - dzikie zwierzę / zwierzę domowe
• mammal / bird / reptile / amphibian / insect - ssak / ptak / gad / płaz / owad
• predator / prey - drapieżnik / ofiara
• habitat - siedlisko
• endangered species - gatunek zagrożony
• live in the wild - żyć na wolności
• lose their natural habitat - tracić naturalne siedlisko
• protect wildlife - chronić dziką przyrodę
• breed in captivity - rozmnażać się w niewoli
• hunt animals illegally - nielegalnie polować
• save a species from extinction - uratować gatunek przed wyginięciem

Species ma taką samą formę w liczbie pojedynczej i mnogiej: one species, many species.

Środowisko naturalne

• environment / natural environment - środowisko / środowisko naturalne
• ecosystem - ekosystem
• nature reserve / national park - rezerwat przyrody / park narodowy
• natural resources - zasoby naturalne
• renewable energy - energia odnawialna
• solar / wind power - energia słoneczna / wiatrowa
• fossil fuels - paliwa kopalne
• recycling - recykling
• waste / litter - odpady / śmieci pozostawione w miejscu publicznym

Działania:

• protect the environment - chronić środowisko
• save energy / water - oszczędzać energię / wodę
• sort waste - segregować odpady
• recycle household waste - poddawać odpady domowe recyklingowi
• reduce plastic use - ograniczać zużycie plastiku
• use renewable energy - korzystać z energii odnawialnej
• reduce your carbon footprint - zmniejszać ślad węglowy

Zagrożenia dla środowiska

• air / water / soil pollution - zanieczyszczenie powietrza / wody / gleby
• deforestation - wylesianie
• habitat loss - utrata siedlisk
• greenhouse gases - gazy cieplarniane
• carbon dioxide - dwutlenek węgla
• plastic waste - odpady plastikowe
• overconsumption - nadmierna konsumpcja
• extinction - wymieranie, wyginięcie

Kolokacje na rozszerzenie:

• emit greenhouse gases - emitować gazy cieplarniane
• pollute rivers and oceans - zanieczyszczać rzeki i oceany
• destroy natural habitats - niszczyć naturalne siedliska
• cause long-term environmental damage - powodować długotrwałe szkody
• raise environmental awareness - zwiększać świadomość ekologiczną
• take action to protect the planet - podejmować działania na rzecz planety

Klęski żywiołowe

• flood - powódź

• drought - susza

• earthquake - trzęsienie ziemi

• volcanic eruption - erupcja wulkanu

• hurricane / tornado - huragan / tornado

• wildfire / forest fire - pożar lasu

• landslide / avalanche - osuwisko / lawina

• tsunami - tsunami

• disaster / evacuation - katastrofa / ewakuacja

• cause widespread damage - powodować rozległe zniszczenia

• destroy homes - niszczyć domy

• force people to evacuate - zmuszać ludzi do ewakuacji

• be hit by an earthquake - zostać dotkniętym trzęsieniem ziemi

• rescue survivors - ratować ocalałych

• provide emergency aid - zapewniać pomoc doraźną

Katastrofy ekologiczne

• ecological disaster - katastrofa ekologiczna

• oil spill - wyciek ropy

• chemical leak - wyciek chemikaliów

• nuclear accident - awaria jądrowa

• contamination - skażenie

• toxic waste - toksyczne odpady

• environmental damage - szkody w środowisku

• cleanup operation - akcja usuwania skutków katastrofy

• contaminate soil and water - skazić glebę i wodę

• threaten marine life - zagrażać życiu morskiemu

• have devastating consequences - mieć katastrofalne skutki

• carry out a cleanup operation - przeprowadzić akcję oczyszczania

• restore damaged ecosystems - odbudować zniszczone ekosystemy

Przestrzeń kosmiczna

• space / universe - przestrzeń kosmiczna / wszechświat

• solar system - Układ Słoneczny

• planet / star / moon / galaxy - planeta / gwiazda / księżyc / galaktyka

• orbit - orbita

• astronaut / spacecraft / satellite - astronauta / statek kosmiczny / satelita

• space mission / exploration - misja / eksploracja kosmosu

• launch a satellite - wystrzelić satelitę

• orbit the Earth - krążyć wokół Ziemi

• explore outer space - badać przestrzeń kosmiczną

• conduct experiments in space - prowadzić eksperymenty w kosmosie

• search for signs of life - szukać oznak życia

Vocabulary upgrade

• biodiversity - bioróżnorodność

• conservation - ochrona przyrody

• sustainable development - zrównoważony rozwój

• environmental impact - wpływ na środowisko

• carbon emissions - emisje dwutlenku węgla

• ecological balance - równowaga ekologiczna

• renewable resources - zasoby odnawialne

• environmentally friendly - przyjazny środowisku

• preserve biodiversity - chronić bioróżnorodność

• reduce carbon emissions - ograniczać emisje

• promote sustainable development - promować zrównoważony rozwój

• minimise environmental impact - minimalizować wpływ na środowisko

• introduce stricter environmental regulations - wprowadzać surowsze przepisy

Phrasal verbs i słowotwórstwo

Phrasal verbs

• die out - wyginąć
• cut down - wycinać, ograniczać
• clean up - posprzątać, oczyścić
• use up - zużyć do końca
• throw away - wyrzucić
• run out of - wyczerpać zapasy
• clear up - poprawić się, np. o pogodzie

Word formation

• environment -> environmental -> environmentally
• pollute -> pollution -> polluted
• protect -> protection -> protective
• destroy -> destruction -> destructive
• extinct -> extinction
• nature -> natural -> naturally
• danger -> dangerous -> endangered
• sustain -> sustainable -> sustainability

Typowe błędy

• Nie: The weather is very hot temperature. Tak: The temperature is very high.
• Nie: There are endangered specie. Tak: There are endangered species.
• Nie: We should care about environment. Tak: We should care about the environment.
• Nie: People throw rubbishes. Tak: People throw rubbish / litter.
• Nie: Global warming is caused from pollution. Tak: Global warming is caused by emissions.
• Nie: Protect nature before pollution. Tak: Protect nature from pollution.

Ćwiczenia

Zadanie 1 - uzupełnij

1. Many species are threatened with _____ because of habitat loss.
2. We were caught in _____ rain.
3. The charity raises environmental _____ among young people.
4. The hurricane caused widespread _____ along the coast.
5. Solar and wind power are forms of _____ energy.
6. Scientists search for signs of life in outer _____.

Zadanie 2 - słowotwórstwo

1. Air _____ is a serious problem. (POLLUTE)
2. The organisation protects _____ species. (DANGER)
3. The storm caused enormous _____. (DESTROY)
4. Companies should act in an _____ responsible way. (ENVIRONMENT)
5. Protecting biodiversity supports ecological _____. (SUSTAIN)

Zadanie 3 - przetłumacz fragment

1. We should (ograniczyć zużycie plastiku).
2. Many species (są zagrożone wyginięciem).
3. The region (został dotknięty powodzią).
4. Governments need to (ograniczyć emisje dwutlenku węgla).
5. Scientists plan to (wystrzelić nowego satelitę).

Odpowiedzi

Zadanie 1: 1. extinction, 2. heavy, 3. awareness, 4. damage, 5. renewable, 6. space.

Zadanie 2: 1. pollution, 2. endangered, 3. destruction, 4. environmentally, 5. sustainability.

Zadanie 3: 1. cut down on / reduce plastic use, 2. are threatened with extinction, 3. was hit by a flood, 4. reduce carbon emissions, 5. launch a new satellite.

Zapamiętaj przed maturą

Ucz się połączeń: heavy rain, climate change, endangered species, protect wildlife, reduce carbon emissions, renewable energy, suffer environmental damage, be hit by a flood i die out.

Ucz się dalej

Powiązane materiały