Jak odpowiadać na pytania egzaminatora na maturze ustnej z angielskiego? Schematy i przykłady

Egzaminujący pyta:

Do you think teenagers spend too much time online?

A Tobie przychodzi do głowy: Yes, I do. I... i koniec.

To jeden z najczęstszych problemów na maturze ustnej. Uczeń rozumie pytanie i zna odpowiedź, ale nie wie, co powiedzieć dalej. Na maturze nie chodzi jednak o to, żeby odpowiadać jak w ankiecie.

Szczególnie w zadaniu 2 i zadaniu 3 CKE zaznacza, że zdający nie powinien ograniczać się do zdawkowych, jednozdaniowych wypowiedzi. W zadaniu 2 odpowiadasz na trzy pytania, a w zadaniu 3 - na dwa. Każda odpowiedź jest osobnym elementem branym pod uwagę przy ocenie sprawności komunikacyjnej.

Gdzie pojawiają się pytania egzaminatora?

Rozmowa wstępna

Na początku egzaminujący zadaje kilka pytań związanych z Twoim życiem i zainteresowaniami. Ta część trwa około dwóch minut. Pytania mogą dotyczyć szkoły, rodziny, zainteresowań, codziennych zwyczajów, planów, podróży, zakupów, zdrowia i kultury.

• What do you usually do at weekends?
• Would you like to study abroad? Why?
• What kind of music do you listen to?

Zadanie 2

Po opisie ilustracji egzaminujący zadaje trzy pytania związane z tematyką zdjęcia. Nie widzisz ich wcześniej - znajdują się wyłącznie w zestawie egzaminującego.

W oficjalnym przykładowym zestawie CKE po zdjęciu związanym z restauracją pojawiają się m.in. pytania:

• What do these people find attractive in this restaurant?
• Are outdoor restaurants a good idea? Why? / Why not?
• Tell us about a meal you enjoyed in a restaurant.

Zadanie 3

Po omówieniu materiału stymulującego otrzymujesz dwa pytania związane z jego szerszą tematyką. W oficjalnym zestawie dotyczącym smartfonów są to na przykład:

• Why do so many people become addicted to using smartphones?
• What might be the consequences of using smartphones all the time?
• What can be done to get people to meet and talk in person instead of online?
• What would our life be like without the Internet?

Musisz umieć mówić o opinii, powodach, skutkach, rozwiązaniach, doświadczeniach, przyszłości i sytuacjach hipotetycznych.

Najprostszy schemat dobrej odpowiedzi

Przydatna strategia podczas przygotowań:

ANSWER → WHY? → DETAIL / EXAMPLE

1. Odpowiedz bezpośrednio.
2. Powiedz dlaczego.
3. Dodaj szczegół albo przykład.

Pytanie: Would you like to work abroad?

Za krótko: Yes, I would.

Lepiej:

Yes, I would. I think working abroad would help me improve my English and become more independent. I would especially like to work in Ireland or the UK for a few months.

Mamy odpowiedź, powód i konkretny szczegół. To nadal krótka, ale rozwinięta wypowiedź.

Ile zdań powinna mieć dobra odpowiedź?

CKE nie podaje wymaganej liczby zdań. Nie istnieje zasada, że każda odpowiedź musi mieć trzy zdania lub trwać 30 sekund. W praktyce często wystarczą 2-4 konkretne zdania.

Porównaj:

Yes, I think public transport is very good and I think it is good for people and it is a good thing.

z:

Yes, I think public transport is important because it reduces the number of cars in city centres. It is also usually cheaper than driving, especially for students.

Druga odpowiedź jest krótsza, ale znacznie lepsza.

10 typów pytań i schematy odpowiedzi

Typ 1. Pytanie o opinię

Przykłady: Do you think teenagers should have part-time jobs? Are outdoor restaurants a good idea?

Schemat: OPINION → REASON → SECOND REASON / EXAMPLE

Przydatne początki: I think, In my opinion, Personally, I believe, From my point of view.

Yes, I think having a part-time job can be very useful for teenagers. It teaches them responsibility and gives them an opportunity to earn their own money. They can also gain experience before starting a full-time job.

Typ 2. Pytanie „Why?”

Schemat: MAIN REASON → EXPLANATION → OPTIONAL SECOND REASON

Przydatne zwroty: One of the main reasons is that, This is mainly because, Another reason may be that.

One of the main reasons why young people prefer shopping online is convenience. They can buy things at any time and compare prices very quickly. Online shops also often offer a wider choice.

Typ 3. Pytanie dotyczące zdjęcia

Możesz usłyszeć: Why do you think these people are smiling? How is this person feeling? What might happen next?

Nie musisz znać prawdziwej odpowiedzi - masz logicznie przypuszczać. Użyj: They probably, They may be, They might be, Perhaps, It seems that, Judging by the picture.

They are probably enjoying the activity and spending time together. They may also have just finished something successfully because everyone looks relaxed and satisfied.

Typ 4. Pytanie o preferencję

Schemat: CHOICE → WHY → COMPARISON / DETAIL

I would prefer to live in the countryside because I like peace and quiet. Cities offer more entertainment and job opportunities, but I wouldn't like to deal with traffic and noise every day.

Typ 5. Zalety i wady

Schemat: ADVANTAGE → EXPLANATION → DISADVANTAGE → EXPLANATION

Zwroty: One advantage is, Another benefit is, On the other hand, One disadvantage is.

One advantage of public transport is that it is usually cheaper and more environmentally friendly than travelling by car. On the other hand, buses and trains can be crowded or delayed, especially during rush hour.

Typ 6. Pytanie o rozwiązanie

Schemat: SOLUTION 1 → WHY IT WOULD HELP → SOLUTION 2

Zwroty: They could, One possible solution would be to, It would be a good idea to, Another thing they could do is.

Museums could organise more interactive exhibitions and workshops for teenagers. This would make visiting a museum more active and interesting. They could also offer cheaper tickets for students.

Typ 7. Pytanie o skutki

Schemat: CONSEQUENCE → EXPLANATION → ANOTHER CONSEQUENCE

Zwroty: One possible consequence is, This can lead to, As a result, It may cause.

Spending too much time online can lead to problems with concentration and sleep. People may also exercise less because they spend many hours sitting in front of a screen.

Typ 8. Pytanie o przyszłość

Schemat: PREDICTION → WHY → POSSIBLE CONTRAST

I think electric cars will become much more common because governments and companies are investing in cleaner technology. However, traditional cars probably won't disappear completely for many years.

To egzamin z angielskiego, a nie z prognozowania przyszłości.

Typ 9. Pytanie hipotetyczne

Użyj konstrukcji z would: I would, People would probably, If I..., I would...

If I won a lot of money, I would probably travel for a few months. I would also save part of the money and perhaps buy a flat in the future.

Typ 10. Pytanie o doświadczenie

Może zaczynać się od: Tell me about a situation when..., Describe a time when..., Have you ever...?

Schemat: WHEN → WHERE / WHO → WHAT HAPPENED → RESULT / FEELING

Last summer, I went to a small Italian restaurant with my family while we were on holiday. I ordered pasta with vegetables and a homemade dessert. The food was excellent, but what I liked most was the friendly atmosphere.

Ten typ odpowiedzi omawiamy szerzej w artykule jak opowiedzieć o wydarzeniu z przeszłości.

Co zrobić, gdy nie masz pomysłu?

Możesz zyskać chwilę:

• That's an interesting question.
• Let me think.
• I've never thought about it before, but...
• I suppose...
• One possible idea would be...

I've never thought about it before, but I suppose cheaper tickets would help. Cities could also provide more frequent buses, especially in the evening.

Nie potrzebujesz genialnego rozwiązania. Potrzebujesz komunikatywnej odpowiedzi.

Co zrobić, jeśli nie masz wiedzy o temacie?

Użyj prostych, uniwersalnych pomysłów: tańsze bilety, media społecznościowe, specjalne wydarzenia, warsztaty, technologia, zniżki dla uczniów.

I think theatres could offer cheaper tickets for young people. They could also advertise performances on social media because this is where teenagers spend a lot of time.

Co zrobić, gdy nie rozumiesz pytania?

Możesz poprosić o powtórzenie:

• Could you repeat the question, please?
• Could you say that again, please?
• What do you mean by...?
• Could you explain what you mean?

Lepiej poprosić o powtórzenie niż odpowiedzieć zupełnie nie na temat. Pamiętaj jednak, że CKE bierze pod uwagę także zakres pomocy potrzebnej ze strony egzaminującego.

Jak nie zaczynać każdej odpowiedzi tak samo?

Zamiast ciągłego I think użyj czasem: Personally, In my opinion, One reason is, The main advantage is, I would probably, One possible solution would be, From my experience, It depends.

Naturalność jest ważniejsza niż trudność zwrotu.

Najczęstsze błędy

1. Odpowiedź tylko „yes” lub „no”

Do you enjoy cooking? - Yes.

Dodaj powód i szczegół:

Yes, I do because I like trying new recipes. I usually cook at weekends when I have more free time.

2. Powtarzanie pytania zamiast rozwinięcia

Zamiast: Exercise is important because it is important for people, powiedz:

Exercise is important because it improves your physical health and can also reduce stress.

3. Zbyt długa odpowiedź

Nie każde pytanie wymaga miniwykładu. W zadaniu 2 opis i trzy pytania trwają maksymalnie 3 minuty, a zadanie 3 maksymalnie 5 minut. Dwa-cztery konkretne zdania często wystarczą.

4. Odpowiedź nie na temat

Jeżeli pytanie brzmi What could schools do...?, zacznij od Schools could... Najpierw odpowiedz, potem rozwijaj.

5. Szukanie „idealnej” odpowiedzi

Nie istnieje jedna poprawna opinia. Możesz powiedzieć yes, no albo it depends - liczy się logiczne rozwinięcie.

10 pytań do przećwiczenia

Odpowiedz na głos według zasady ANSWER → WHY → DETAIL / EXAMPLE:

1. Do you think teenagers get enough sleep?
2. Would you like to work abroad in the future?
3. Why do people enjoy travelling?
4. What are the advantages of learning online?
5. What can schools do to protect the environment?
6. Do you think people will use cash in the future?
7. What would you do if you had a year off after school?
8. Why do some people dislike shopping centres?
9. Tell me about a time when you helped another person.
10. What could cities do to make life better for young people?

Checklista dobrej odpowiedzi

• Czy odpowiedziałem bezpośrednio?
• Czy powiedziałem dlaczego?
• Czy dodałem konkret, przykład albo drugi argument?
• Czy moja odpowiedź nadal dotyczy pytania?

FAQ - pytania egzaminatora

Ile pytań dostanę w zadaniu 2?

Po opisie ilustracji egzaminujący zadaje trzy pytania związane z tematyką zdjęcia.

Ile pytań dostanę w zadaniu 3?

Po wypowiedzi na podstawie materiału stymulującego egzaminujący zadaje dwa pytania.

Czy pytania są widoczne w moim zestawie?

Nie. Znajdują się wyłącznie w zestawie egzaminującego.

Czy mogę odpowiedzieć jednym zdaniem?

W zadaniach 2 i 3 nie powinieneś ograniczać się do zdawkowych, jednozdaniowych wypowiedzi.

Ile zdań powinienem powiedzieć?

Nie ma oficjalnej liczby. Odpowiedź ma być wystarczająco rozwinięta i adekwatna.

Czy mogę powiedzieć „I don't know”?

Postaraj się mówić dalej: I'm not sure, but I think... albo I've never thought about it before, but...

Czy mogę poprosić o powtórzenie?

Tak: Could you repeat the question, please? Nie warto jednak nadużywać pomocy egzaminującego.

Podsumowanie

Nie musisz przygotować odpowiedzi na setki pytań. Naucz się budować je w czasie rzeczywistym:

ANSWER → WHY → DETAIL / EXAMPLE

W zależności od pytania wykorzystaj też:

• OPINION → REASON → EXAMPLE
• ADVANTAGE → DISADVANTAGE
• PROBLEM → SOLUTION
• CAUSE → CONSEQUENCE
• PREDICTION → REASON
• WHEN → WHERE → WHAT HAPPENED → RESULT

Sprawdź przykładowe zestawy do matury ustnej, a także przewodniki: opis obrazka, materiał stymulujący, przydatne zwroty i punktacja matury ustnej.