Must, have to, should, ought to i need - jak wyrażać obowiązek, radę i zakaz

Status w CKE

CKE wymienia must / have to, should / ought to oraz need / need to na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Formy modal perfect, np. must have done i should have done, wymagają osobnej lekcji.

Mapa znaczeń

Must - silny obowiązek

• I must finish this report today.
• You must wear a seat belt.
• We must remember to book the tickets.

Must często pokazuje silną konieczność, decyzję mówiącego albo oficjalny nakaz. Znaczenia must i have to często się nakładają, więc reguła "must = wewnętrzny, have to = zewnętrzny" jest tylko wskazówką, a nie absolutną zasadą.

Have to - konieczność i wymóg

• I have to get up at six because my train leaves early.
• Students have to show their ID cards.
• She has to work this weekend.

Have to zachowuje się jak zwykły czasownik:

• Do you have to work tomorrow?
• He does not have to come.
• She had to leave early.
• We will have to wait.

Przeszłość i przyszłość obowiązku

Must nie ma zwykłej formy przeszłej musted. Do obowiązku w przeszłości używamy najczęściej:

• I had to work late yesterday.

Dla przyszłości często stosujemy:

• I will have to get up early tomorrow.

Mustn't - zakaz

• You must not smoke here. - Nie wolno tutaj palić.
• You mustn't use your phone during the exam. - To zakaz.

Mustn't nie znaczy "nie musisz".

Don't have to - brak konieczności

• You do not have to come tomorrow. - Nie musisz przychodzić.
• We do not have to wear uniforms. - Nie ma takiego obowiązku.

Need to

Need to zachowuje się jak zwykły czasownik:

• I need to talk to you.
• She needs to leave early.
• Do we need to book in advance?
• You do not need to bring anything.

Needn't

Needn't jest modalne i oznacza brak konieczności.

• You needn't worry.
• You needn't come tomorrow.

Po needn't nie używamy to:

Nie: You needn't to come.
Tak: You needn't come.

W znaczeniu teraźniejszym i przyszłym don't need to oraz needn't są bardzo bliskie. Różnica między didn't need to i needn't have done dotyczy przeszłości i pojawi się w lekcji o modal perfect.

Should - rada i zalecenie

• You should get more sleep.
• Students should revise regularly.
• You should not spend so much time online.

Should jest zwykle słabsze niż must i have to. Wyraża radę, rekomendację albo ocenę tego, co jest dobrym pomysłem.

Ought to

Ought to ma znaczenie podobne do should, ale jest mniej częste i może brzmieć bardziej formalnie.

• You ought to apologise.
• We ought to leave soon.
• You ought not to ignore the problem.

W przeciwieństwie do większości modali po ought występuje to: ought to go.

Should jako oczekiwanie

Should nie zawsze oznacza radę. Może też wyrażać oczekiwanie.

• The train should arrive in ten minutes.
• The exam should not be too difficult.

Znaczenie: prawdopodobnie tak będzie zgodnie z oczekiwaniem.

Must jako dedukcja

Must może wyrażać logiczny wniosek:

• The lights are off. They must be asleep.
• She has been working all day. She must be tired.

To nie jest obowiązek. Must znaczy tutaj: jestem prawie pewien, że tak jest.

Must vs can't w dedukcji

Formy dedukcji dotyczące przeszłości, takie jak must have done i can't have done, pojawią się w osobnym materiale.

Must czy have to?

Praktyczna wskazówka:

• must - bardzo silna konieczność, polecenie, reguła lub decyzja mówiącego,
• have to - częste przy obowiązku wynikającym z sytuacji, zasad i organizacji.

Jednak w wielu zdaniach obie formy są możliwe. Na maturze trzeba patrzeć na kontekst, a nie na uproszczoną formułę.

Should vs had better

Had better zwykle odnosi się do konkretnej sytuacji i możliwej negatywnej konsekwencji.

Podstawa i rozszerzenie

Podstawa - musisz znać

• must / have to - obowiązek,
• mustn't - zakaz,
• don't have to / don't need to / needn't - brak konieczności,
• should / ought to - rada,
• must - mocny wniosek,
• had to - obowiązek w przeszłości,
• will have to - przyszła konieczność.

Rozszerzenie - szczególnie ważne

• modal perfect: must have, should have, ought to have, needn't have,
• różnica didn't need to vs needn't have done,
• dedukcja o przeszłości,
• transformacje must / have to / need / should / ought to.

Typowe błędy

Nie: You mustn't come if you do not want to, jeśli znaczenie brzmi "nie musisz".
Tak: You don't have to come.

Nie: She musts work.
Tak: She must work.

Nie: Do you must leave?
Naturalniej: Do you have to leave?

Nie: You should to rest.
Tak: You should rest.

Nie: You ought rest.
Tak: You ought to rest.

Nie: He need to go.
Tak: He needs to go.

Nie: You needn't to worry.
Tak: You needn't worry.

Zadania maturalne

Zadanie 1 - must czy have to?

1. I _____ remember to send Anna a birthday message. Osobiste przypomnienie.
2. At my school, students _____ wear ID cards because it is a school rule.
3. Yesterday I _____ stay at work until eight.
4. Next month we _____ pay a higher fee because the price is changing.
5. You _____ show your passport at border control.

Zadanie 2 - zakaz czy brak konieczności?

1. You _____ use your phone during the exam. To jest zakazane.
2. You _____ bring any food; everything will be provided.
3. Visitors _____ enter this area without permission.
4. We _____ get up early tomorrow because it is Saturday.
5. You _____ tell anyone this password.

Zadanie 3 - should, ought to czy must?

1. You look exhausted. You _____ get some rest. Rada.
2. Passengers _____ show a valid ticket when requested. Wymóg.
3. We _____ think more carefully before making a decision. Rada.
4. The lights are on and I can hear voices. They _____ be at home. Dedukcja.
5. The train _____ arrive soon if it is on schedule. Oczekiwanie.

Zadanie 4 - popraw błędy

1. You mustn't come tomorrow if you are busy. Znaczenie: nie musisz.
2. She musts wear a uniform.
3. You should to see a doctor.
4. He ought apologise.
5. I will must get up early tomorrow.
6. You needn't to bring anything.

Zadanie 5 - transformacje

1. It is not necessary for you to come tomorrow. HAVE
2. Smoking is forbidden here. MUST
3. My advice is to speak to your teacher. SHOULD
4. It was necessary for me to leave early yesterday. HAD
5. I am almost certain that Tom is at work. MUST

Odpowiedzi

Zadanie 1: 1. must, 2. have to, 3. had to, 4. will have to, 5. have to / must.

Zadanie 2: 1. mustn't, 2. don't have to / don't need to / needn't, 3. mustn't, 4. don't have to, 5. mustn't.

Zadanie 3: 1. should / ought to, 2. must / have to, 3. should / ought to, 4. must, 5. should.

Zadanie 4: 1. You don't have to come tomorrow if you are busy. 2. She must wear a uniform. 3. You should see a doctor. 4. He ought to apologise. 5. I will have to get up early tomorrow. 6. You needn't bring anything.

Zadanie 5: 1. You do not have to come tomorrow. 2. You must not / mustn't smoke here. 3. You should speak to your teacher. 4. I had to leave early yesterday. 5. Tom must be at work.

Szybka ściąga

| will have to | będę musiał |