Ćwiczysz writing przed maturą i prawie wszystkie zadania, które rozwiązujesz, zaczynają się od:
Hi Tom,
Nic dziwnego. E-mail jest jedną z najbardziej znanych form wypowiedzi na poziomie podstawowym. Ale nie jest jedyną.
W aktualnym Informatorze CKE wypowiedź pisemna na poziomie podstawowym jest określona jako tekst użytkowy, a jako przykłady CKE podaje:
- e-mail,
- wpis na blogu,
- wpis na forum internetowym.
Tekst może dodatkowo zawierać elementy opisu, relacjonowania, uzasadniania opinii oraz przedstawiania zalet i wad różnych rozwiązań.
Czy trzeba nauczyć się trzech zupełnie różnych schematów? Nie. Znacznie ważniejsze jest zrozumienie: do kogo piszę, po co piszę i co muszę przekazać?
Jak wygląda writing na poziomie podstawowym?
Niezależnie od konkretnej formy:
- piszesz jedną wypowiedź,
- nie wybierasz między kilkoma tematami,
- polecenie jest po polsku,
- otrzymujesz cztery elementy, które należy rozwinąć,
- tekst powinien liczyć 100-150 wyrazów.
| Kryterium | Punkty |
|---|---|
| Treść | 5 |
| Spójność i logika | 2 |
| Zakres środków językowych | 3 |
| Poprawność środków językowych | 2 |
| **Razem** | **12** |
Forma tekstu nie zmienia tych kryteriów.
Ważne: CKE pisze „np.”
Informator nie mówi, że jedynymi możliwymi formami są e-mail, blog i forum. CKE podaje: tekst użytkowy, np. e-mail, wpis na blogu lub forum internetowym.
Dlatego nie warto przygotowywać się według zasady: „Nauczę się trzech sztywnych szablonów i na pewno dostanę jeden z nich”. Lepiej nauczyć się tworzyć tekst użytkowy odpowiedni do sytuacji komunikacyjnej.
Najważniejsza różnica między formami: odbiorca
Piszesz zazwyczaj do konkretnej osoby: kolegi, koleżanki lub znajomego z zagranicy.
Hi Alex,
Thanks for your email.
Write back soon!
Blog
Piszesz do grupy czytelników.
Hi everyone!
You won't believe what happened last weekend!
What about you?
Forum
Piszesz do społeczności użytkowników, często dlatego, że szukasz rady, chcesz poznać opinie, opisujesz problem lub dzielisz się doświadczeniem.
Hi everyone, I need some advice.
Has anyone had a similar experience?
What would you do?
E-mail, blog i forum - szybkie porównanie
| Element | Blog | Forum | |
|---|---|---|---|
| Odbiorca | konkretna osoba | czytelnicy | społeczność |
| Początek | Hi Alex, | Hi everyone! / hook | I need some advice... |
| Charakter | osobisty | osobisty i publiczny | dyskusyjny |
| Zakończenie | Write back soon! | What about you? | What would you do? |
| Podpunkty | 4 | 4 | 4 |
| Długość | 100-150 | 100-150 | 100-150 |
| Punktacja | 12 | 12 | 12 |
Jak rozpoznać formę w poleceniu?
Najpierw przeczytaj sytuację, nie tylko cztery podpunkty.
Jak rozpoznać e-mail?
Typowe sygnały to: „Napisz e-mail do kolegi z Anglii”, „Napisz wiadomość do swojej znajomej” albo „Poinformuj kolegę”. Masz konkretną osobę, więc naturalne będzie Hi Tom, i Write back soon!
Jak rozpoznać wpis na blogu?
Polecenie może mówić: „Na swoim anglojęzycznym blogu napisz o...” lub „Postanowiłeś opisać to wydarzenie na blogu”. Piszesz do czytelników, nie do jednej osoby. Możesz zacząć od Hi everyone! albo ciekawszego zdania, np. What an amazing weekend!
Na końcu możesz zapytać: Have you ever had a similar experience?
Jak rozpoznać wpis na forum?
Szukaj sformułowań: „Na anglojęzycznym forum internetowym”, „Poproś użytkowników forum o radę” lub „Podziel się doświadczeniem z użytkownikami forum”. Tutaj ważna jest interakcja z grupą.
Możesz napisać: I need some advice about... albo Has anyone here ever...?
Czy trzeba znać inny język do każdej formy?
Nie od początku do końca. Ogromna część języka jest uniwersalna.
- Powód: because..., The main reason is that...
- Problem: Unfortunately,..., The problem was that...
- Rozwiązanie: Luckily,..., We decided to...
- Opinia: I think..., In my opinion,...
- Emocje: I was really excited because..., I felt disappointed because...
- Plan: I'm planning to..., I'm going to...
Takie konstrukcje wykorzystasz w każdej formie. Zmieniaj przede wszystkim początek, sposób zwracania się do odbiorcy i zakończenie.
Sklep MaturaAngielski.org
Chcesz przygotować się jeszcze szybciej?
Sprawdź gotowe materiały do matury z angielskiego: zestawy zadań, scenariusze, ćwiczenia i materiały do pobrania.
Ten sam temat w trzech formach
Załóżmy, że piszesz o szkolnej wycieczce.
Hi Alex,
I've just come back from a school trip to Kraków and I have to tell you what happened!
Blog
What a weekend! I've just come back from an amazing school trip to Kraków.
Forum
Hi everyone! I've just come back from a school trip to Kraków and I'd like to ask you about something that happened there.
Temat jest podobny, ale zmieniła się sytuacja komunikacyjna.
Największy błąd: pisanie wszystkiego jak e-mail
Uczeń uczy się: Hi Tom, Thanks for your email, Write back soon. Potem dostaje blog i pisze do Toma, mimo że nigdzie nie ma Toma. Albo dostaje forum i kończy Write back soon!
To nie musi automatycznie zniszczyć całej pracy, ale pokazuje, że tekst nie został dobrze dopasowany. Zawsze najpierw zapytaj: kto jest moim odbiorcą?
Czy trzeba zachować określony styl?
Tak - naturalny i odpowiedni do sytuacji. Na poziomie podstawowym sytuacje są najczęściej nieformalne, ale writing nadal powinien być czytelny, komunikatywny, poprawny i spójny. Unikaj przesady w rodzaju: OMG!!! It was soooo amazing lol!!!
Czy można używać skrótów?
W nieformalnym e-mailu, blogu czy forum naturalne są: I'm, I've, don't, didn't, can't. Formy skrócone są liczone przez CKE jako jeden wyraz.
Czy każda forma musi mieć powitanie?
Nie. E-mail naturalnie zaczyna się od Hi Alex,, ale blog może rozpocząć się od I've just had one of the strangest weekends of my life!, a forum od I need some advice about my summer job.
Czy każda forma musi mieć zakończenie?
Tekst powinien mieć logiczny koniec, ale nie każda forma wymaga identycznej formułki.
- E-mail: Write back soon!
- Blog: What about you? Have you ever tried this?
- Forum: What would you do in my situation?
Czy blog musi mieć tytuł?
Nie przenoś automatycznie wymagań z artykułu publicystycznego na poziomie rozszerzonym. Na podstawie nadrzędne jest polecenie i wskazówki dotyczące konkretnej formy.
Czy forum musi mieć nazwę użytkownika?
Nie, jeśli zadanie tego nie wymaga. Nie dodawaj sztucznie nazwy użytkownika, daty i tematu tylko po to, aby tekst „wyglądał jak internet”. Najważniejsza jest treść.
Czego CKE naprawdę oczekuje?
CKE ocenia przede wszystkim:
- czy zrealizowałeś treść,
- czy tekst jest spójny,
- jakiego języka używasz,
- jak poprawnie piszesz.
W kryterium treści najważniejsze jest odniesienie się do czterech podpunktów i ich odpowiednie rozwinięcie.
Czy kolejność podpunktów ma znaczenie?
Nie musisz realizować ich dokładnie w kolejności 1-2-3-4. Sama zmiana kolejności nie może być podstawą obniżenia punktacji za spójność i logikę. Dla większości maturzystów kolejność z polecenia jest jednak najbezpieczniejsza, bo łatwiej sprawdzić, czy niczego nie pominęli.
Uniwersalny schemat do writingu
Bez względu na formę odpowiedz kolejno:
- Odbiorca - do kogo piszę?
- Cel - po co piszę?
- Cztery podpunkty - co muszę przekazać?
- Rozwinięcie - jaki szczegół dodam do każdego?
- Forma - jak naturalnie zacząć i zakończyć?
Dopiero wtedy pisz.
Jak przygotować się do wszystkich form jednocześnie?
Weź jeden temat, np. nowe miejsce pracy, i napisz trzy początki.
E-mail: Hi Sophie, Guess what! I finally found a summer job.
Blog: I've finally started my first summer job!
Forum: Hi everyone! I've just started my first summer job and I need some advice.
To samo zrób z zakończeniami. Dla tematu „nowy kurs językowy”:
- E-mail: Maybe you could join me next month. Let me know what you think!
- Blog: I'm really glad I decided to try it. Have you ever taken part in a similar course?
- Forum: Do you think I should continue the course next term? I'd really appreciate your advice.
Najczęstsze błędy
- Nie sprawdzasz odbiorcy - piszesz do jednej osoby zamiast do grupy albo odwrotnie.
- Uczysz się jednego początku do wszystkiego - np. Thanks for your email w każdym tekście.
- Skupiasz się bardziej na formie niż treści - masz piękny nagłówek, ale pomijasz podpunkt.
- Nie rozwijasz czterech elementów - to największy problem niezależnie od formy.
- Zmieniasz styl w połowie - zaczynasz od Dear Sir or Madam, a kończysz Anyway, it was super cool!
- Dodajesz niepotrzebne elementy - nazwę użytkownika, datę lub nagłówki, których polecenie nie wymaga.
| Jeśli piszę... | Myślę... |
|---|---|
| piszę do konkretnej osoby | |
| blog | opowiadam coś czytelnikom |
| forum | uczestniczę w dyskusji lub proszę społeczność o reakcję |
FAQ - formy writingu na maturze
Jakie formy mogą pojawić się na maturze podstawowej z angielskiego?
CKE określa zadanie jako tekst użytkowy i jako przykłady wymienia e-mail, wpis na blogu oraz wpis na forum internetowym.
Czy lista tych trzech form jest zamknięta?
Informator używa sformułowania „np.”, dlatego są to przykłady tekstu użytkowego, a nie zamknięta lista wszystkich możliwych sytuacji tekstowych.
Czy mogę wybrać formę?
Nie. Na poziomie podstawowym jest jedno zadanie bez możliwości wyboru.
Ile podpunktów i słów?
Cztery podpunkty, każdy do rozwinięcia, oraz 100-150 wyrazów.
Czy e-mail, blog i forum są oceniane inaczej?
Nie. Obowiązują te same cztery kryteria.
Czy muszę nauczyć się trzech sztywnych schematów?
Nie. Ważniejsze jest dopasowanie tekstu do odbiorcy, celu i konkretnego polecenia.
Podsumowanie
Na maturze podstawowej nie przygotowujesz się wyłącznie do e-maila. Przygotowujesz się do napisania tekstu użytkowego.
- E-mail → konkretna osoba
- Blog → grupa czytelników
- Forum → społeczność internetowa
Niezależnie od formy obowiązuje ten sam fundament: 4 podpunkty, każdy rozwinięty, 100-150 słów, spójny tekst, zróżnicowany język i poprawność.
Najlepsze pytanie przed rozpoczęciem pracy brzmi: „Kto to przeczyta i po co do tej osoby lub grupy piszę?”
Chcesz przećwiczyć wszystkie formy?
W kolejnym materiale znajdziesz e-maile, blogi i wpisy na forum w formacie zgodnym z maturą podstawową.